على ربانى گلپايگانى

73

ايضاح الحكمه ترجمه و شرح بداية الحكمه ( فارسى )

3 - نسبت ماهيت به وجود و عدم يكسان است : اين دليل بسيار روشنى است كه ماهيت با قطع نظر از وجود و عدم ( من حيث هى ) نسبت به وجود و عدم يكسان است ، در حالى كه اگر معناى وجود ، عين يا جزء ماهيت بود ، ديگر نمىبايست ماهيت به عدم هم نسبت داده شود ، زيرا عدم ، نقيض و طارد وجود است ، همان‌گونه كه مثلا انسان نسبت به حيوانيت و عدم حيوانيت ، يكسان نيست و عدم حيوانيت براى آن ممتنع است ( نه ممكن ) ، ولى عدم هستى نسبت به ماهيت ممتنع نيست و گرنه واجب الوجود مىشد و حال آنكه و فرض ما در ماهيت امكانى است * * *